a) Eğitimin Tanımı ve Yeri:

Eğitim: kişide beden ve ruh kabiliyetlerini uyandırma ve ona bir takım bilgi ve beceriler kazandırma faaliyetidir. Bugün milletlerin ve medeniyetlerin en büyük problemi eğitimdir. "Beşikten mezara kadar ilim öğreniniz" diyen sevgili Peygamberimiz, eğitim ve öğretimin insan hayatındaki yerine işaretle ilmin yaş ve sınırının olmadığını ifade etmiştir.

Eğitim, insan ve İslam kavramlarını birlikte düşünmek, bize eğitim ve insan gerçeğini daha yakından tanımak imkânını verir. İslam ışığında insanı tanımak daha gerçekçi olmaktadır. Çünkü yaratan yarattığı varlığın özelliklerini şüphesiz ki en iyi bilendir. Onun için İslam’ın ışığında insanı tanımak mecburiyetindeyiz. (H. Ayhan, Eğime Giriş)    

Her şeyden önce insan, fıtraten sahip olduğu din duygusunu geliştirmek, dünya ve ahirete yönelik sorumlulukları konusunda her türlü bilgisini de arttırmak durumundadır. Aynı şekilde günümüz eğitiminden sorumlu kişi ve kuruluşlar da doğrudan doğruya çocuklarımızı ve gençlerimizi hedef alan, insanın kutsal değerleri ile bağdaşmayan her türlü gidişata dur demek için çok ciddi tedbirler almalıdırlar. Zira dini inanç ve kanaat hürriyetini koruyup ona yönelik saldırıları önlemek devletin görevidir. Bunun için denilebilir ki; eğitim sahası nesilleri tahribe yönelik yeni sektörlerin şansını deneyebileceği bir ortam olarak görülmemelidir.  

Sokrat’ın de dediği gibi: “Bilgisiz insanlar faziletli olamazlar. Faziletli olmak ve doğru dürüst bir hayat yaşamak için doğru ve emin bilgiye ihtiyaç vardır. Sağlam ve güvenilir bilgi insanı hedefine ulaştırır. Ancak bu alanda rehberlerin de önemi büyüktür. Nasıl ki, gemiyle uzak denizlere açılmak isteyen bir kimse gemiyi kullanmasını iyi bilen birini arar. ..” (H. Ayhan, Eğime Giriş)       

b) Eğitimin konusu ve Amacı:

Eğitimin konusu insan, amacı ise; mükemmel insan yetiştirmektir. Eğitim bir terbiyedir. 'Her terbiye edilmiş çocuk kazanılmış bir insandır' Terbiye görmeyen bir insan, çölde kendi kendine yetişen bir ağaç gibidir. Meyve verse de o meyve acı olur. Bir Arap şairinin de dediği gibi; 'ilgisizlik ve noksanlık göğüslerinden emen çocuklardan, olgunluk ve kemal beklenir mi?'

Eğitim, yetişme ve yetiştirme faaliyetidir. Tüm canlılar, kendi kendine yeterli olabilmek için, belli bir süre eğitime muhtaçtır. Özellikle insanoğlunun eğitime olan ihtiyacı, daha uzun sürelidir. Ancak belli bir yaşa ulaştıktan sonra, yalnız insan kendi kendini yetiştirebilir, ruhi ve bedeni kabiliyetlerini kullanarak, pek çok konuda hiçbir canlıya nasip olmayacak şekilde yeterli hale gelebilir. 

İnsan dünyaya gelirken beden gücü bakımından diğer canlılardan daha geridir. Hayvanlar fiziki çevrelere kısa sürede intibak edebilirler. Doğar doğmaz yürüyen, uçan, başkalarına muhtaç olmadan hayatını sürdürebilen pek çok canlı olduğu halde; insanın kendi kendine yeterli olabilmesi için uzun bir zamana ihtiyacı vardır.                                       

Eğitim ve terbiye, sağlam bir ilim, iyi bir tecrübe ve bitmeyen bir sabır ister. Biz eğitim denilince okullardan işe başlıyoruz. Sanıyoruz ki, eğitim ve terbiye okulla başlıyor. Oysa çocuk terbiyesi ana rahminden de öteye gider. Hatta V.Hugo; 'Bir insanı medenileştirmeye karar verince işe büyük annesinden başlayınız' der.

Eğitimin amacı, insanda doğuştan gelen ruhi ve bedeni kabiliyetleri geliştirmek sağlıklı ve ahenkli bir şekilde, kabiliyetler ve temayüller arasında dengeyi korumaktır. İnsanda iyi ve güzele yönelebilecek bütün yetenekleri bularak ortaya çıkarmak, ulaşabileceği en yüksek noktaya kadar ulaşması için sürekli rehberlikleri yapmak, bugünkü eğitim anlayışında esastır. Nasıl ki, çok güzel bir sese sahip olan bir insan, iyi bir eğitimcinin rehberliğinde büyük bir ses sanatkârı olur. Kendi haline bırakılırsa, ondan ses sanatkârı olması beklenemez.  

“Devlet içinde en kutsal ve mükemmel etkinlik eğitim etkinliğidir. Zira insanlar yaratılışlarında hayvanların en evcillerinden sayılırlar. Onlar eğitim vasıtasıyla canlıların en iyisi olabilirler. Aksi halde hayvanların en vahşisi olmak temayülüne de sahiptirler. (Eflatun)”

İnsanlara doğru davranışların kazandırılması, toplumda birlik ve beraberliğin sağlanması ve insanın yaradılışındaki safiyetin devamlılığı bakımından din öğretiminin büyük önemi vardır. Bu arada büyük insan kitlelerine hitap ederek yaygın din eğitiminde büyük bir fonksiyona sahip olan din görevlileri, hızla değişen toplumun ihtiyaçlarının karşılanmasında, birlik ve beraberliğin pekiştirilmesinde, camilerin fonksiyonu hiç de küçümsenecek gibi değildir.

c) Eğitimde Kaynak İlimdir:

İlim doğruyu, iyiyi, güzeli bulmağa yaradığı gibi, cehalet de doğru yoldan çıkmağa sebeptir İlim, kuvvettir, koldur, Cennete giden bir yoldur İlim, gurbette, arkadaş, yalnızlıkta sırdaştır İlim, iki cihanda felahtır, düşmana karşı silâhtır İnsan için hayâdır, gözler için ziyadır İlim talebi için evinden çıkana melekler kanatlarını açar, kuşlar, hayvanlar, balıklar ve bütün mahlûkat onun için dua ederler Yemek ve içmekten kesilen hasta, ölmeye mahkûm olduğu gibi, ilim ve hikmetten mahrum kalp de ölüme mahkûmdur.   

Peygamberimiz a.s. da: Yâ alim ol, ya talebe, ya dinleyen ol, Sakın dördüncüsü olma, helak olursun, buyurur.

Hazret-i Lokman, oğluna dedi ki: Âlimlerle otur, hikmet sahiplerinin sözlerini dinle! Allahü teâlâ, bahar yağmuru ile toprağa hayat verdiği gibi, ölü kalpleri hikmet nurları ile diriltir.

Hazret-i Ali buyurdu ki: İlim, maldan hayırlıdır. Çünkü malı sen korursun; fakat ilim seni korur. Mal harcamakla azalır, ilim sarf etmekle çoğalır.  

Bir okul için her şeyi yaptığınızı düşünebilirsiniz. Eğer okulunuzun kütüphanesi yoksa hiçbir şey yapmış sayılmazsınız. Hiçbir gemi, bizi bir kitap kadar uzaklara götüremez. Kitapsız yaşamak, kör, sağır, dilsiz yaşamaktır